Điểm yếu của sinh viên mới ra trường

04/06/2021, 09:33 GMT+7

Chỉ 11% nhà lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu thế giới cho rằng đại học trang bị đủ kiến thức, kỹ năng cho sinh viên gia nhập thị trường lao động, số còn lại lắc đầu ngao ngán.

Giáo dục vốn là một trong những mảnh đất mà tốc độ đột phá thuộc hạng chậm so với rất nhiều ngành nghề. Vì vậy, trong một thế giới vừa đi nhanh vừa nhiều biến động, nó đòi hỏi những người làm giáo dục, dù ở bậc phổ thông hay đại học, cao học, cần tăng tốc, đổi mới và bứt phá chính bản thân chúng ta, trước khi nói đến việc có thể làm gì cho sinh viên.

Câu hỏi đặt ra là trong cách đã và đang giáo dục, đào tạo sinh viên, đâu là những chỗ mà sinh viên đang “chết”? Bởi vì, phần lớn sinh viên khi bước ra trường, đối diện đổi thay chóng mặt của thế giới, rất xa rời và hụt hơi trước thực tế. Nhiều bạn thấy một "khoảng trống to đùng" từ cánh cửa tốt nghiệp và cánh cửa vào đời.

Diem yeu cua sinh vien anh 1

Năng lực làm việc tập thể, thương lượng, quản lý khách hàng đối tác là điểm yếu của nhiều sinh viên mới ra trường. Ảnh minh họa: Getty.

Những điểm mù chí mạng

Khi thế giới đang “chuyển kênh” liên tục như được lên dây cót, các công ty cũng đứng trước nhiều thử thách phải đối mặt: Tốc độ phát triển công nghệ, lực lượng lao động bất ổn, khoảng trống kỹ năng của nhân công, mức độ tiếp cận và sử dụng tài năng toàn cầu, tuổi thọ trung bình kéo dài, mâu thuẫn giữa đô thị và nông thôn.

Những xu hướng này đặt ra một bài toán khó và áp lực chuyển mình lên trên giáo dục đại học và phổ thông. Làm sao để chuẩn bị cho sinh viên bước vào đời vững vàng, bản lĩnh?

Giờ đây, mối quan ngại ít khi là kiến thức hoặc kỹ năng chuyên ngành. Lỗ hổng thường nằm ở những năng lực nền tảng và kỹ năng mềm - chìa khóa được cho là động cơ thúc đẩy năng lực học tập trọn đời của người học.

Joe Fuller và Bill Kerr, hai giáo sư của trường Kinh doanh Harvard, phối hợp thực hiện dự án nghiên cứu dài hơi Managing the Future of Work (Quản lý tương lai của việc làm).

Dự án nghiên cứu của Joe và Bill đã thống kê những kỹ năng được cho là quan trọng nhất (xếp thứ tự từ cao xuống) đang bị thiếu hụt trầm trọng trong lực lượng sinh viên ra trường, kể cả từ các trường đại học hàng đầu:

- Giao tiếp qua văn viết và văn nói.

- Năng lực làm việc tập thể, thương lượng, quản lý khách hàng đối tác.

- Tư duy đa chiều: Sáng tạo, phản biện, năng lực tự học.

- Tác phong chuyên nghiệp: Etiquette (nghi thức, nghi lễ, phép xã giao), quản lý hình ảnh và phong cách cá nhân.

- Năng lực lãnh đạo: Giám sát, cố vấn (mentoring), quản lý dự án.

- Tính cách: Đạo đức, độc lập, độ tin cậy.

Không những vậy, nhận thức của sinh viên ra trường giờ đây vẫn tồn tại nhiều vấn đề. Một mặt, sinh viên đòi hỏi phải có mức lương cao và nhiều điều kiện như thời gian làm việc linh hoạt, làm việc tại nhà, lương thưởng tăng nhanh.

Thế nhưng, mặt khác, hiệu suất làm việc của họ chưa tốt, mức độ gắn kết với công việc kém hơn, tỷ lệ nhảy việc cao. Thậm chí, họ không mấy dấn thân vào công việc và không khai thác bản thân để phát triển tốt nhất có thể.

Trong nghiên cứu của Tổ chức nghiên cứu kinh tế NBER, hai học giả Stacy Berg Dale và Alan Krueger kết luận: “Những sinh viên từ các trường đại học hàng đầu không kiếm được nhiều tiền hơn những sinh viên bị các trường lớn từ chối và theo học ở những trường xếp hạng thấp hơn nhiều”.

Một cuộc khảo sát của Tổ chức Gallup cho thấy 11% các nhà lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu thế giới cho rằng đại học trang bị đủ để sinh viên gia nhập vào thị trường việc làm. 89% các nhà lãnh đạo doanh nghiệp còn lại lắc đầu ngao ngán.

Đáng báo động hơn, khoảng một nửa sinh viên tốt nghiệp đại học ở Mỹ thất nghiệp, hoặc làm những công việc mà chỉ cần học sinh tốt nghiệp cấp ba là có thể "xơi" được ngon lành.

Ở nhiều phương diện năng lực, thái độ và tính cách, những sinh viên tốt nghiệp đại học không khá hơn so với những người đi làm chỉ có bằng phổ thông hoặc cao đẳng, học nghề.

Thế nhưng, 94% người Mỹ trưởng thành vẫn tin tưởng tuyệt đối vào giá trị cao quý của tấm bằng đại học. Họ gần như mù tịt rằng sở hữu một tấm bằng đại học chưa chắc đã nhẹ nhàng mở được cánh cửa nặng trịch dẫn vào đời và cũng chưa chắc đã trải nhựa mịn màng cho đường đến thành công. Có vẻ như niềm tin của họ vẫn chưa bắt kịp được xu thế vận hành và tốc độ thay đổi của thế giới.

Diem yeu cua sinh vien anh 2

TS Nguyễn Chí Hiếu (phải) là thủ khoa MBA tại ĐH Oxford, tốt nghiệp thủ khoa ngành Kinh tế và Khoa học Chính trị tại Học viện Kinh tế và Chính trị London (LSE). Ảnh: NVCC.

"Liều thuốc" là gì?

Cả một bộ máy chính sách và các viện nghiên cứu, những tổ chức, cá nhân đóng vai trò định hướng tương lai cho hệ thống giáo dục Mỹ vẫn hì hục chạy đua nghiên cứu để tìm câu trả lời cho những câu hỏi: Giáo dục khai phóng sẽ đi về đâu? Khai phóng học sinh, sinh viên như thế nào để họ đủ sức lực và tâm thế bước vào đời?

Trong những “liều thuốc” mà họ đang tìm kiếm, dù ở nơi nào, họ cũng đặc biệt thảo luận với tôi về ba “gia vị”: Năng lực học trọn đời (life-long learning competencies), thói quen tư duy (habits of mind), kỹ năng nền tảng (foundational skills).

Xứ người ta thì đang miệt mài, nghiêm túc nghiên cứu để có khi còn khai phóng cả “giáo dục khai phóng”. Mọi thay đổi, nếu không gắn với nền tảng rõ ràng, rất dễ biến thành cách làm “vơ đũa cả nắm” hoặc hớt váng bỏ chất.

Làm giáo dục theo kiểu tiện lợi mì ăn liền, chạy theo xu hướng thị trường hoặc “cứng đầu” bám rễ những điều cũ kỹ, sẽ rất dễ lãng phí thời gian và nguồn lực. Nhưng phí phạm lớn nhất chính là thời gian, cơ hội và đôi khi là cả cuộc đời của lũ trẻ.

Làm giáo dục theo kiểu tiện lợi mì ăn liền, chạy theo xu hướng thị trường hoặc “cứng đầu” bám rễ những điều cũ kỹ, sẽ rất dễ lãng phí thời gian và nguồn lực.

TS Nguyễn Chí Hiếu

Từ thuở ban đầu của giáo dục khai phóng, những người đặt nền tảng cho nó đã nêu tuyên ngôn: Giáo dục khai phóng nên làm được bốn điều cho học trò: Cởi trói, kích hoạt, phối hợp, đột phá.

Cởi trói tức là không phải đào tạo học sinh vào một nghề nhất định trước khi chúng biết mình là ai và muốn đạt được thành tựu gì.

Kích hoạt có nghĩa là không gò người học vào việc “học gạo”, học rập khuôn, là giúp người học sáng tạo và đột phá để kích hoạt thế giới của bản thân. Còn “giáo dục gạo”, rập khuôn chỉ như là những xiềng xích, gông cùm của sự bắt chước. Nếu làm không cẩn thận, nó dễ ám ảnh những người làm giáo dục đến mờ mắt.

Phối hợp tức là giúp người học bắt tay với con người đến từ nhiều hoàn cảnh và có cá tính khác nhau, cùng hành động tạo ra một điều gì đó tích cực. Giáo dục khai phóng cần tạo cho người học thói quen nhìn vượt ra khỏi bản thân, đặt mình trong vị trí của người khác để nhìn đời sâu sắc hơn và tỏ tường hơn. Khi ấy, người học sẽ không ngừng mở rộng tri thức và ít có xu hướng tự phụ hơn.

Đột phá/kiến tạo chính là kích hoạt những nghi ngờ, thách thức những cách nghĩ hiện hành, phổ biến, truyền thống, mặc định. Từ những ngờ vực và thách thức đó mới dẫn đến sự ra đời của những sáng tạo và đột phá trong tư tưởng, hành động và thành phẩm.

Giáo dục không phải đơn giản là để người học ngay sau khi ra trường sẽ có được công việc để sinh sống, mà còn là dạy cách tư duy, cách nghĩ và cách học để mỗi người có thêm cơ hội chạm gần đến với đam mê đích thực của bản thân.

Đam mê đích thực có ý nghĩa vượt xa một tấm bằng với tên trường danh giá. Nó chính là thay đổi và đột phá bản thân để đi con đường dài, trong một thế giới mà có lẽ mai kia, những tên trường không còn là nỗi ám ảnh, tấm bằng không hẳn là giấy chứng nhận chất lượng về một con người.

Giáo dục khai phóng chưa bao giờ và không nên được gói gọn trong những tên trường hoành tráng, mà nó là cách nghĩ và cách làm giáo dục bền vững, chạm đến chiều sâu.

TS Nguyễn Chí Hiếu, 37 tuổi, quê Bình Định, lấy bằng tiến sĩ từ Đại học Stanford (Mỹ). Ông từng đạt danh hiệu thủ khoa MBA Đại học Oxford (Anh), tốt nghiệp thủ khoa ngành Kinh tế và Khoa học Chính trị tại Học viện Kinh tế và Chính trị London (LSE).

TP.HCM xét nghiệm cho tất cả cán bộ cách ly làm nhiệm vụ thi tốt nghiệp THPT

TP.HCM xét nghiệm cho tất cả cán bộ cách ly làm nhiệm vụ thi tốt nghiệp THPT

Giáo dục 16 phút

Sở GD-ĐT phối hợp với Sở Y tế TP.HCM lên kế hoạch thực hiện xét nghiệm sàng lọc Covid-19 đối với cán bộ, giáo viên làm công tác thi và xét nghiệm cho tất cả cán bộ được cách ly làm nhiệm vụ thi tốt nghiệp THPT.

Gần 13 nghìn học sinh Quảng Ngãi bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10

Gần 13 nghìn học sinh Quảng Ngãi bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10

Giáo dục 16 phút

(Dân trí) - Sáng nay 4/6, gần 13 nghìn học sinh Quảng Ngãi tham dự kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2021 - 2022. Tại các hội đồng thi, công tác phòng, chống dịch Covid-19 được siết chặt.

Học thạc sĩ tại IUH không khó như bạn nghĩ!

Học thạc sĩ tại IUH không khó như bạn nghĩ!

Giáo dục 16 phút

Hiện tại, để tìm một cơ sở giáo dục có đào tạo thạc sĩ không hề khó. Tuy nhiên trong suy nghĩ nhiều người, các chương trình sau đại học rất nặng chuyên môn, kinh phí rất cao. Vậy trên thực tế, điều đó có đúng hay không?

Thanh Hóa: Thời tiết ủng hộ thí sinh bước vào buổi thi đầu tuyển vào lớp 10

Thanh Hóa: Thời tiết ủng hộ thí sinh bước vào buổi thi đầu tuyển vào lớp 10

Giáo dục 16 phút

GD&TĐ - Sáng nay (4/6), hơn 38.500 thí sinh (TS) của tỉnh Thanh Hóa bắt đầu dự kỳ tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập  năm học 2021-2022 trong tiết trời dịu mát. Buổi đầu tiên thi môn Toán, thời gian làm bài 120 phút.

Chứng chỉ 'hành' giảng viên trường nghề

Chứng chỉ 'hành' giảng viên trường nghề

Giáo dục 16 phút

Nhiều giảng viên cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp cho rằng chứng chỉ chức danh nghề nghiệp hiện nay giống như một loại “giấy phép con”.

Thi tốt nghiệp THPT: 1 hay 2 đợt?

Thi tốt nghiệp THPT: 1 hay 2 đợt?

Giáo dục 16 phút

Việc Bộ GD-ĐT đưa ra phương án cho thí sinh diện F1 mặc đồ bảo hộ để dự thi tốt nghiệp THPT mà không tuyên bố rõ sẽ tổ chức thi đợt 2 khiến dư luận và các địa phương rất lo ngại.

Các lực lượng đảm bảo an toàn cho thí sinh, tiếp sức cho kỳ thi vào lớp 10

Các lực lượng đảm bảo an toàn cho thí sinh, tiếp sức cho kỳ thi vào lớp 10

Xã hội 12/06/2021 19:13

(Tổ Quốc) - Hôm nay, 12/6, ngày thi đầu tiên của kỳ thi vào lớp 10 năm học 2021 - 2022, tại Hà Nội có mưa to kèm sấm chớp ngay từ sáng sớm. Điều này gây bất tiện và khó khăn cho phụ huynh cùng các em học sinh trong việc di chuyển đến địa điểm thi.

Xạ thủ tên lửa A72 Việt Nam xuất sắc diệt 5 máy bay địch, riêng ngày 29-4-1975 bắn hạ 2 chiếc

Xạ thủ tên lửa A72 Việt Nam xuất sắc diệt 5 máy bay địch, riêng ngày 29-4-1975 bắn hạ 2 chiếc

Pháp luật 12/06/2021 16:39

(Tổ Quốc) - Bằng thao tác rất nhanh nhẹn và chính xác, xạ thủ Nguyễn Hữu Căn nhanh chóng bắt được mục tiêu và quả đạn tên lửa A72 đã lao vút lên xuyên thẳng vào một chiếc máy bay AD6 của địch.

Tử vi hàng ngày 17/6 của 12 cung hoàng đạo chi tiết nhất

Tử vi hàng ngày 17/6 của 12 cung hoàng đạo chi tiết nhất

Tử vi 12/06/2021 15:57

Tử vi hàng ngày 17/6/2021 của 12 cung hoàng đạo: Sư Tử sự nghiệp chưa tìm được hướng đi rõ ràng, Bảo Bình tài chính khởi sắc.

Phó Tổng cục trưởng phụ trách Tổng cục TDTT: 'Lựa chọn phương án tổ chức SEA Games phù hợp với tình hình thực tế'

Phó Tổng cục trưởng phụ trách Tổng cục TDTT: 'Lựa chọn phương án tổ chức SEA Games phù hợp với tình hình thực tế'

Thể thao 12/06/2021 13:46

(Tổ Quốc) - Trong bối cảnh các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á đang chịu ảnh hưởng của dịch Covid-19, ngành thể thao Việt Nam đang theo dõi chặt chẽ diễn biến của dịch bệnh để tham mưu, đề xuất phương án tổ chức phù hợp với tình hình thực tế.

Tử vi hàng ngày 16/6 của 12 con giáp đầy đủ, chi tiết

Tử vi hàng ngày 16/6 của 12 con giáp đầy đủ, chi tiết

Tử vi 12/06/2021 13:02

Tử vi hàng ngày 16/6 của 12 con giáp rơi vào thứ 4, ngày Ất Mùi, tháng Giáp Ngọ, năm Tân Sửu: Tuất tài lộc dồi dào, Hợi tình cảm ngột ngạt.

Tử vi hàng ngày 16/6 của 12 cung hoàng đạo chi tiết nhất

Tử vi hàng ngày 16/6 của 12 cung hoàng đạo chi tiết nhất

Tử vi 12/06/2021 13:02

Tử vi hàng ngày 16/6/2021 của 12 cung hoàng đạo: Bạch Dương tình cảm ảm đạm, Song Ngư công việc bất ngờ chuyển xấu.

HLV Park Hang-seo: 'Giành 3 điểm trước Malaysia là bước tiến'

HLV Park Hang-seo: 'Giành 3 điểm trước Malaysia là bước tiến'

Thể thao 12/06/2021 07:22

(Tổ Quốc) - Chiến thắng 2-1 trước Malaysia giúp tuyển Việt Nam duy trì ngôi đầu bảng G, tạo tiền đề lớn cho trận đấu cuối gặp UAE.

Chủ tịch nước, Thủ tướng, Chủ tịch Quốc hội chúc mừng chiến thắng của đội tuyển Việt Nam

Chủ tịch nước, Thủ tướng, Chủ tịch Quốc hội chúc mừng chiến thắng của đội tuyển Việt Nam

Thể thao 12/06/2021 07:22

(Tổ Quốc) - Ở lượt trận thứ 7 vòng loại 2 World Cup 2022 bảng G, khu vực châu Á, đội tuyển Việt Nam đã đánh bại đội tuyển Malaysia với tỷ số 2-1.

Quật ngã 'bầy hổ', tuyển Việt Nam giữ vững ngôi đầu bảng G

Quật ngã 'bầy hổ', tuyển Việt Nam giữ vững ngôi đầu bảng G

Thể thao 12/06/2021 07:17

(Tổ Quốc) - Chiến thắng 2-1 trước Malaysia giúp đội tuyển Việt Nam giữ vững ngôi đầu bảng G, mở rộng cơ hội đi tiếp vào vòng 3.

Ngôi sao phim 'Ký sinh trùng' Song Kang Ho làm giám khảo Cannes 2021

Ngôi sao phim 'Ký sinh trùng' Song Kang Ho làm giám khảo Cannes 2021

Xã hội 11/06/2021 22:23

(Tổ Quốc) - Ngôi sao phim 'Ký sinh trùng' Song Kang Ho gần đây đã nhận lời tham gia ban giám khảo cuộc thi của liên hoan phim danh giá nhất thế giới lần thứ 74.

Các trường thực hiện phun khử khuẩn, sẵn sàng cho kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10

Các trường thực hiện phun khử khuẩn, sẵn sàng cho kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10

Xã hội 11/06/2021 21:35

(Tổ Quốc) - Đến thời điểm này, các điểm thi đã tiến hành vệ sinh, thực hiện công tác phun khử khuẩn, hoàn thành sơ đồ phòng thi và thực hiện công tác diễn tập trước kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2021 - 2022.

Thông điệp 'nước Mỹ trở lại' trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên của Tổng thống Joe Biden

Thông điệp 'nước Mỹ trở lại' trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên của Tổng thống Joe Biden

Thế giới 11/06/2021 20:55

(Tổ Quốc) - Chuyến công du nước ngoài đầu tiên của Tổng thống Mỹ Joe Biden sẽ là tín hiệu mới nhất khẳng định thông điệp 'Nước Mỹ trở lại'.

Việt Nam- Thái Lan tiếp tục hợp tác sâu rộng trong lĩnh vực văn hóa

Việt Nam- Thái Lan tiếp tục hợp tác sâu rộng trong lĩnh vực văn hóa

Văn hóa 11/06/2021 20:06

(Tổ Quốc) - Chiều 11/6, tại Trụ sở Bộ VHTTDL, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Văn Hùng đã họp trực tuyến với Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thái Lan Ittthiphol Kunplome.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng: Xây dựng Báo Văn Hóa chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại

Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng: Xây dựng Báo Văn Hóa chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại

Văn hóa 11/06/2021 19:58

(Tổ Quốc) - Sáng 11/6, tại Hà Nội, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Văn Hùng đã làm việc với Báo Văn Hóa về tình hình thực hiện nhiệm vụ 5 tháng đầu năm, phương hướng nhiệm vụ các tháng cuối năm.

Nga chuẩn bị cung cấp cho Iran hệ thống vệ tinh trinh sát vượt trội

Nga chuẩn bị cung cấp cho Iran hệ thống vệ tinh trinh sát vượt trội

Thế giới 11/06/2021 17:12

(Tổ Quốc) - Truyền thông Mỹ đưa tin, Nga dự kiến sẽ phóng vệ tinh thăm dò có độ nét cao cho Iran, giúp nước này có được năng lực trinh sát vượt trội.

Bắt nữ Giám đốc tổ chức cho người Trung Quốc nhập cảnh trái phép dưới danh nghĩa “chuyên gia”

Bắt nữ Giám đốc tổ chức cho người Trung Quốc nhập cảnh trái phép dưới danh nghĩa “chuyên gia”

Pháp luật 11/06/2021 14:45

(Tổ Quốc) - Nữ Giám đốc Lê Thị Kim Anh đã tổ chức cho người Trung Quốc nhập cảnh trái phép dưới danh nghĩa “chuyên gia”, đã bị bắt.

Quảng Trị: Làm rõ vụ nổ súng trong đêm khiến một người tử vong

Quảng Trị: Làm rõ vụ nổ súng trong đêm khiến một người tử vong

Pháp luật 11/06/2021 12:59

(Tổ Quốc) - Công an tỉnh Quảng Trị đang điều tra, làm rõ vụ việc nổ súng bắn chết người xảy ra trên địa bàn.

Vì sao Tuấn Anh, Quang Hải không có tên trong trận gặp Malaysia?

Vì sao Tuấn Anh, Quang Hải không có tên trong trận gặp Malaysia?

Thể thao 11/06/2021 12:59

(Tổ Quốc) - Sáng ngày 11/6, HLV Park Hang-seo đã công bố danh sách 23 cầu thủ chuẩn bị cho trận đấu gặp Malaysia.

Boxing Việt Nam đứng trước cơ hội lớn giành vé dự Olympic Tokyo

Boxing Việt Nam đứng trước cơ hội lớn giành vé dự Olympic Tokyo

Thể thao 11/06/2021 11:12

(Tổ Quốc) - Với việc tích lũy đủ số điểm sau khi hoàn thành các giải trong hệ thống do Liên đoàn Quyền Anh thế giới tổ chức, võ sĩ Nguyễn Thị Tâm (môn Boxing hạng 51kg) đang đứng trước cơ hội giành vé dự Olympic.

HLV đội tuyển Malaysia muốn thay đổi cục diện bảng G

HLV đội tuyển Malaysia muốn thay đổi cục diện bảng G

Thể thao 11/06/2021 09:58

(Tổ Quốc) - HLV trưởng đội tuyển Malaysia Tan Cheng Hoe cho rằng, kết quả của trận đấu giữa tuyển Malaysia và tuyển Việt Nam sẽ thay đổi cục diện bảng G.

Xem thêm